Klinisch Laboratorium
Heilig-Hartziekenhuis
Mechelsestraat 24, B-2500 Lier
Tel.: 03-491 30 70 • Fax: 03-491 30 89
NOODPLAN LABORATORIUM

DocNr
SOP.ORG.10

Versie
14

Status
Definitief

Auteur
Sophie Van Aelst

Aangemaakt op
26/May/2026

Verstuurd op
08/Sep/2026

Geldig van
25/Sep/2026

Geldig tot
25/Sep/2029

Gearchiveerd op



1. Onderwerp

Het eerste deel van deze SOP is toegespitst op het in werking houden van het laboratorium in noodsituaties, zoals het uitvallen van stroom, informaticasystemen, ondersteunende systemen etc. Verder beschrijft de procedure hoe we als laboratorium deelnemen aan het extern rampenplan van het H.-Hartziekenhuis, met al de nodige instructies omtrent dit geheel. Tenslotte geven we richtlijnen voor het geval het om een intern rampenplan handelt.

2. Noodsituaties in het labo

2.1. Stroomonderbreking

Risico: Stroomonderbreking
Gevolg: Een stroomonderbreking kan leiden tot onderbreking van lopende analyses, verlies van staalgegevens of foutief toestel(her)opstart, met mogelijke vertraging in rapportering van (kritische) resultaten en impact op patiëntenzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties:



2.2. Uitval informaticasystemen

Risico: Uitval Primuz
Gevolg: Resultaten van patiënten zijn niet zichtbaar voor artsen via de gebruikelijke manier, mogelijk laattijdig zichtbaar worden van (kritische) resultaten met als gevolg impact op patiëntenzorg. Ook het aanmaken van orders, bijaanvragen en monsterafname kan niet op gebruikelijke manier. Er kan wel gebruik gemaakt worden van de open versie van Cyberlab.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval Cyberlab order entry
Gevolg: Artsen kunnen geen nieuwe elektronisch orders maken noch bijaanvragen, mogelijk vertraging van beschikbaarheid van (kritische) resultaten met als gevolg impact op patiëntenzorg.
Geen mogelijkheid tot afdrukken van etiketten van alreeds aangemaakte orders.
Bloedafnames lopen vertraging op met als gevolg vertraging van beschikbaarheid van (kritische) resultaten met als gevolg impact op patiëntenzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval Cyberlab resultviewing
Gevolg: Resultaten van patiënten zijn niet zichtbaar voor artsen via de gebruikelijke manier alsook niet via back-up manier Cyberlab (open versie), mogelijk laattijdig zichtbaar worden van (kritische) resultaten met als gevolg impact op patiëntenzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval GLIMS
Gevolgen: Gezien dit één van de grootste risico's is in een klinisch labo wordt dit noodplan volledig uitgewerkt in DOC.ORG.30 NOODPROCEDURE BIJ UITVAL GLIMS.

Risico: Hacking van IT-systemen
Gevolgen: patiëntendata/gegevens zichtbaar voor onbevoegden, datalek, mogelijks verstoorde werking toestellen/software/…
Preventie maatregelen + te nemen acties: 2.3. Analysetoestel in panne

Risico: Stalen kunnen niet geanalyseerd worden.
Gevolg: Vertraging in vrijgave van (kritische) resultaten met als gevolg impact op patiëntenzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties:
2.4. Uitval ondersteunende systemen in het laboratorium

Risico: Uitval koelkast
Gevolg: Uitval van een koelkast kan leiden tot T-stijging met degradatie van reagentia en/of bewaarserum tot gevolg.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval diepvries
Gevolg: Uitval van een diepvries kan leiden tot T-stijging met degradatie van reagentia en/of bewaarserum tot gevolg.
Preventie maatregelen + te nemen acties:
Risico: Uitval koelcel
Gevolg: Uitval van een koelcel kan leiden tot T-stijging met degradatie van reagentia en/of bewaarserum tot gevolg.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval airco
Gevolg: Uitval van de airco kan leiden tot stijging van de omgevingstemperatuur in het laboratorium. Dit kan invloed hebben op de performantie van de analysetoestellen, stabiliteit van reagentia en de opslagcondities.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval van één van de broedstoven
Gevolg: Kweken worden niet op de correct manier bewaard zodat groei niet optimaal is. Hierdoor zijn de resultaten niet betrouwbaar.
Preventieve maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval T-monitoringsysteem (Mirrhia)
Gevolg: Geen bewaking meer van de kritische labo omgeving (o.a. T koelkast/cel, diepvries, broedstoof, omgeving) met als gevolg mogelijk missing van een T-overschrijding. Er worden tijdelijk geen alarmen gegenereerd. Het missen van T-alarmen kan o.a. leiden tot degradatie reagentia, foutieve bewaring van patiëntenstalen, toestelproblemen (door warmte),...
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Uitval Mithras
Gevolg: Kwaliteitssysteem is niet te raadplegen, tijdelijk geen toegang tot procedures, meeting/verslagen, klachtenmodule, investmodule,…
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: Geen watertoevoer
Gevolg: Geen watertoevoer voor bepaalde toestellen, handhygiëne,...
Preventie maatregelen + te nemen acties:
2.5. Andere noodsituaties

Risico: Bepaald reagens is onbeschikbaar.
Gevolg: Stalen kunnen niet geanalyseerd worden waardoor vertraging in vrijgaven van (kritische) resultaten met als gevolg impact op patiëntenzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties:
Risico: Ziekte MLT late of nachtdienst
Gevolg: Als er geen vervanger kan worden voorzien is het labo onderbemand. Indien de minimale bezetting niet gegarandeerd kan worden, kunnen de laboratoriumactiviteiten niet uitgevoerd worden zoals er wordt verwacht. Dit kan leiden tot laattijdige rapportage van (kritische) resultaten en impact op patiëntenzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties: Risico: >1/3 van MLT's is gelijktijdig afwezig wegens ziekte.
Gevolg: Plots of progressief ziekteverzuim (bv. griep, COVID, andere infectieuze uitbraak) waardoor onvoldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is om de routine laboratoriumactiviteiten volgens de normale planning uit te voeren met als mogelijk gevolg laattijdig rapportage van (kritische) resultaten en impact op patiëntzorg.
Preventie maatregelen + te nemen acties:
2.6. Noodsituatie met of bij patiënten aanwezig in het laboratorium

Er is in het labo een intern noodoproepsysteem en een DIGI-alarm aanwezig.



Opmerkingen

3. Extern rampenplan

3.1. Algemeen

Alarmdrempel voor afkondigen van het extern rampenplan betekent een incident met meer dan vijf zwaargewonden of meer dan tien lichtgewonden.

Als ziekenhuis met 451 erkende bedden dient er bij een rampsituatie 3 % van het totaal aantal bedden (norm van het W.G.O.) beschikbaar te zijn voor opvang tijdens het eerste uur van de ramp. Dit resulteert in een opvang van 13 patiënten per uur. De verdeling volgens ernst (urgentie) is als volgt:

Volgens de normen van de W.G.O. moet het ziekenhuis deze opvangcapaciteit gedurende 4 uur kunnen garanderen. De maximale opvangcapaciteit van het ziekenhuis wordt verkregen door de opvangcapaciteit per uur te vermenigvuldigen met een periode van 4 uur: T1 = 5; T2 = 14; en T3 = 33, of een totaal van 52 patiënten over 4 uur. Dit aantal komt bij de normale patiëntenaantallen die zich in het ziekenhuis bevinden of zich op de spoedafdeling aanbieden.

Voor verdere info kan het document "Ziekenhuisnoodplan" in Infoland geraadpleegd worden.

Als laboratorium behoren we tot de eerste afdelingen die betrokken worden bij een rampsituatie. Dit geeft ons de mogelijkheid om de organisatie van het laboratorium in een rampsituatie meer op de specialisatie van de MLT’s te laten steunen en aldus minder van de snelheid/bereikbaarheid afhankelijk te zijn.

Enkele richtlijnen:


3.2. Dagsituatie (tussen 08.00 en 17.30 u.)

3.3. Nachtsituatie (tussen 17.30 en 08.00 u.) — weekend — feestdagen

Opmerkingen:
  1. Indien de klinisch bioloog van wacht niet te bereiken is, zal de wacht — naar eigen inzicht — een andere klinisch bioloog uit de pool oproepen (zie STK.ORG.2: “Telefoonboom laboratorium met verplaatsingstijd”).
  2. Behandel de telefoonboom en andere telefoonlijsten met het nodige respect voor de privacy.

4. Intern noodplan (INT)

4.1 Algemeen

Ziekenhuisnoodplan : zie verwante documenten.

4.2 Werkwijze laboratorium

4.2.1 Noodsituaties buiten het laboratorium


4.2.2. Noodsituaties in het laboratorium zelf

5. Noodbakje

Er is een noodbakje aanwezig in het corelab en microbiologie met volgende inhoud;

Interne procedures (verantwoordelijkheid QC labo):

Ziekenhuisbrede procedures (verantwoordelijkheid QC ziekenhuis):

6. Testen/evaluatie noodplan

Indien een noodprocedure wordt geactiveerd, gepland of niet gepland, en dit (mogelijke) implicaties heeft of heeft gehad voor patiënten of aanvragers — waaronder, maar niet beperkt tot, overschrijding van de TAT, kritische onderbreking van de routinewerking, of de inwerkingtreding van SOP.ORG.10 “Noodplan Laboratorium” Docbeheer HHLier dan wel DOC.ORG.30 “Noodprocedure bij uitval GLIMS" Docbeheer HHLier en BLB.STK.18: "Werkwijze bloedbank bij al dan niet geplande uitval GLIMS" Docbeheer HHLier — wordt dit systematisch geregistreerd als klacht binnen de kwaliteitsmodule van Mithras.

De registratie gebeurt binnen de daartoe voorziene departementen, met name “Algemeen” en/of “IT”, afhankelijk van de aard van de noodsituatie.

In het kader van continue evaluatie wordt voor elke registratie een gestructureerde analyse uitgevoerd, bestaande uit een oorzaakanalyse, impactanalyse en beoordeling van de draagwijdte van de noodsituatie. De gecentraliseerde registraties vormen ook een beleidsmatige indicator voor de evaluatie van de noodprocedure. Op basis hiervan kan retroactief, over een afgebakende periode, een beoordeling worden gemaakt van de effectiviteit en doeltreffendheid van de geldende noodmaatregelen.

Als uit deze analyse blijkt dat de huidige noodprocedure de geïdentificeerde risico’s onvoldoende beheerst, worden binnen het kader van continue kwaliteitsverbetering passende corrigerende maatregelen genomen. Dit omvat, waar aangewezen, een aanpassing van de noodprocedure en/of een herziening van de bestaande risicoanalyse.”

In Mithras is dus de klachtenmodule aangepast:
Onder departement Algemeen staat nu ook noodprocedure, net als bij departement IT.




De alarmknoppen in priklokalen, toilet en administratie worden periodiek getest. Het intern oproepsysteem wordt zo geëvalueerd door de verantwoordelijke van administratie en staalafname.

6. Bijlagen

Risicoanalyse noodsituaties opgesteld op 13/08/2024, (update op 08/01/2025, op 23/03/2026, op 8/09/2026):
De risicoanalyse werd opgesteld door Sophie Van Aelst, in samenspraak met o.a. V2 kwaliteitsmanager, HMLT's, IT en kwaliteitscoördinatoren.

RA noodprocedure 26.05.2026.xlsxRA noodprocedure 26.05.2026.xlsx

Opgelet: berekeningen in deze excel zijn beveiligd. De inhoud is geborgd door versiebeheer Mithras.

Deze risicoanalyse volgt dezelfde periodieke evaluatie als de SOP.ORG.10 (minimaal 1 x om de 3 jaar).



Gerelateerde documenten

  1. DOC.ORG.30: “NOODPROCEDURE BIJ UITVAL GLIMS” Docbeheer HHLier
  2. SOP.ORG.15: “WACHTDIENST IN HET LABORATORIUM” Docbeheer HHLier
  3. SOP.ORG.22: “VEILIGHEID & HYGIËNE” Docbeheer HHLier
  4. STK.ORG.14: “VERANTWOORDELIJKEN & PLAATSVERVANGERS” Docbeheer HHLier
  5. STK.ORG.24: “STARTINSTRUCTIES - WACHTWOORDEN - GEBRUIKSNAMEN” Docbeheer HHLier
  6. EXT.17. Extern noodplan - Procedurekaarten, ziekenhuisbreed
  7. INT 01.05 INTERN NOODPLAN - BRAND, ONTPLOFFING, INSTORTING, PROCEDURE
  8. STK.ORG.2: “TELEFOONBOOM LABORATORIUM MET VERPLAATSINGSTIJD”
  9. DOC.ORG.16: “BRANDVOORZIENINGEN EN VLUCHTWEGEN”
  10. ZIEKENHUISNOODPLAN

File Attachment Icon
Ext 23 Procedurekaart Labo.doc
File Attachment Icon
INP 07 Procedurekaart Labo-MBV.doc