Klinisch Laboratorium Heilig-Hartziekenhuis Mechelsestraat 24, B-2500 Lier Tel.: 03-491 30 70 • Fax: 03-491 30 89

DocNr SOP.ORG.12	Versie 14		Status Definitief	Auteur Diane Geens
Aangemaakt op 19/May/2026	Verstuurd op 25/Aug/2026	Geldig van 02/Sep/2026	Geldig tot 02/Sep/2029	Gearchiveerd op

Meer informatie over de verdere behandeling van de stalen staat beschreven in DOC.ORG.2: ‘Algemene richtlijnen aanvragen, staalafname, bewaring en transport’.

2. Veneuze bloedafname

Het optimale moment voor een bloedafname is ’s morgens bij een nuchtere en uitgeruste patiënt, vermits de referentiewaarden meestal in deze omstandigheden worden opgesteld. Daarom zal men steeds ‘niet nuchter’ aankruisen op de aanvraag wanneer dit relevant is voor uit te voeren analyse. In cyberlab kan er bij het aanvragen de juiste variabele (nuchter, niet nuchter of onbekend) aangevinkt worden. Het vrijwillig ondergaan van de afnameprocedure (bv. arm aanbieden bij bloedafname) wordt voor routinematige labo-onderzoeken beschouwd als toestemming/"informed consent".

Er wordt geopteerd voor een uniform afnamesysteem voor alle stalen die voor het laboratorium bestemd zijn. Momenteel is het vacuümsysteem van Greiner™ in gebruik, zowel in het laboratorium als op alle andere diensten van het ziekenhuis, en de consultaties van specialisten. Hierbij worden de buizen tot de gewenste hoogte gevuld door een aangepast vacuüm. Om die reden moeten de vervaldatums gerespecteerd worden.

Bloedafname bij kinderen vergt extra aandachtspunten.

In overleg met Dr Huybrechs (medisch diensthoofd kindergeneeskunde), pediatrie en het labo zijn volgende concrete afspraken gemaakt.

• Bij kindjes <3 jaar zal de afname gebeuren door pediatrie. Steeds op afspraak op de afdeling pediatrie.
• Kinderen >3 jaar worden verwezen naar het labo voor bloedafname.
• Er is wel een terugkoppeling, ondersteuning door de afdeling pediatrie bij moeilijkheden voor afname. (tel. 2457 (hoofdverpleegkundige) of tel. 2385 (afdeling))
• Hulpmiddel voor bloedafname (wordt besproken tijdens consultatie met kinderarts en waarbij de arts een voorschrift mee geeft met patiënt).
• Een beperkte hoeveelheid Rapydan® pleisters zijn aanwezig in priklokaal 1. Apotheek houdt toezicht op de aanlevering en hoeveelheid stock op het labo.
  • Emla® crème (geschikt voor kindjes <3j; inwerktijd van 1u). Niet rechtstreeks van toepassing op het labo
  • Rapydan® pleister (voor kindjes >3j; inwerktijd van 30min).
  • Prikker doet plaatsbepaling voor bloedafname en kleeft de pleister op deze locatie.
  • Patiënten zijn vervolgens 30 min. vrij, waarna bloedafname kan doorgaan.
• Optioneel kan gebruik gemaakt worden van aanwezige zoekprenten, Buzzy Bee als afleiding voor het kind tijdens de bloedafname.

• Handschoenen;
• Stuwband;
• Ontsmettingsalcohol (70%);
• Tubes (volgens de aangevraagde onderzoeken: zie FORM.ORG.12: “Aanvraagformulier Bloed, urine & lichaamsvochten” of zie labogids); soorten tubes: zie DOC.ORG.1: “Afnamemateriaal algemeen”;
• Prikstoel (verstelbaar)
• Roltafeltje(s);
• Plastic bekertjes;
• Naalden en naaldhouders: zie DOC.ORG.1: “Afnamemateriaal algemeen”;
• Kompressen, pleisters;
• Identificatiemateriaal;
• Gele afvalcontainer.

• Handhygiëne toepassen.
• Neem de aanvraagformulieren in ontvangst. Verifieer, door actieve bevraging, de naam en de geboortedatum van de patiënt. Controleer de conformiteit op het identificatiebandje (indien aanwezig), het aanvraagformulier en de etiketten voor identificatie van de tubes. Wijs eventueel de plaats aan waar een jas kan worden ophangen en laat de patiënt plaatsnemen in de bloedafnamestoel. Indien gewenst kan de houding aangepast worden. Laat de patiënt kiezen, maar de liggende of relax houding is het meest aangewezen.
• Geef korte informatie over de handelingen die je zal uitvoeren.
• Informeer of de patiënt nuchter is als dat relevant is voor de analyse. Noteer indien patiënt niet nuchter is op het formulier.
• Vraag na of patiënt anticoagulantia gebruikt en neem voorzorgen om na de afname prikplaats voldoende af te binden.
• Controleer het aanvraagformulier op de gevraagde analysen, kijk na of er speciale afnamecondities nodig zijn. Vergeet de achterkant van het formulier niet!
• Bij een elektronische aanvraag worden de afnameklevers van het order door de secretariaatsmedewerkers geprint en voor afname in klaargelegd in het voorziene bakje.
• Verzamel de vereiste buizen in een plastic bekertje. Werk van op de aanwezige materiaal roltafel in het afnamelokaal.
  • Op de eigen laboratoriumaanvragen wordt bij elke analyse een code vermeld die verwijst naar de kleurcode van de afnamebuis.
  • In de labogids vindt men de gegevens voor doorstuuranalyses.
• Monteer een naald op de houder (zie verder) en zorg dat het nodige materiaal binnen handbereik ligt.

Indien gewerkt wordt met een gesloten afnamesysteem en de patiënt drukt de afnameplaats zelf af, hoeven geen handschoenen gedragen te worden. - bron:NVKC "Richtlijn veneuze bloedafname"

2.3. Lokaliseren van de venen

De meest gebruikte, gemakkelijkste en minst pijnlijke plaats is de elleboogplooi. In principe zijn alle oppervlakkige venen van elleboog, onderarm of handrug geschikt, alhoewel deze laatste pijnlijker zijn.

• Stuwband (figuur 2.1) aanleggen op ongeveer een handbreedte boven de punctieplaats. De arteriële bloedstroom in de arm mag door de knelband niet onderbroken worden (pols moet voelbaar blijven). Vermijd langdurige veneuze stase door de stuwband te lang aangesnoerd te laten (max. 1min.). Indien de venen niet meteen duidelijk zichtbaar en/of voelbaar zijn, kan men volgende hulpmiddelen toepassen:
  • Laat de patiënt een vuist maken, niet pompen.
  • De zone waar men wenst te prikken warm wrijven.
  • De vene aankloppen met de vingertoppen.
  • Door inspectie en palpatie kan men zich een oordeel vormen over de ligging, het verloop en de aard van de vene. Door palpatie kunnen dieper liggende, maar toch goed te puncteren venen beter gelokaliseerd worden. Venen voelen elastisch aan en zijn goed van pezen en spieren te onderscheiden.
    Opgelet: Als het gevoelde vat pulseert, heeft men met een arterie te maken!
• Ongeschikte punctieplaatsen: arm met infuus, hematoom, brandwonden, oedeemvorming, lymfoedeem, littekenvorming, verlamming. Een arterioveneuze fistel mag alleen aangeprikt worden na overleg met de behandelende arts door opgeleide staalnemers.
• Bij aanwezige tekens van flebitis prikt men best een vene aan in de andere arm.
• Vermijd de zijde waar een okseldebridement is uitgevoerd.
• Indien bloedafname bij kinderen met behulp van huidverdovende klever; geef informatie op maat van het kind, leg elke stap van de procedure uit op maat van het kind; breng de huidverdovende klever aan en respecteer de inwerktijd. (cfr pt2).
• Ontsmet de huid met een ontsmettingsalcohol. Zodra de alcohol is verdampt (± 20 seconden), is de huid ontsmet.

• Vraag patiënt de arm gestrekt te houden.
• Verwittig de patiënt wanneer men gaat prikken.
• Immobiliseer de vene door de huid aan te spannen aan weerzijde van de vene, hetzij door met duim en wijsvinger een ring te vormen rond de arm, hetzij door de huid in de richting van de hand strak te houden.
• Prik de vene aan onder een hoek van 15 graden, met de schuine zijde van de naald naar boven.
• De weerstand neemt af zodra de naald de wand van de vene doorboort.

• Open de naaldkoker.
• Schroef de naald (fig2.2a) in de naaldhouder (fig2.2b).
• Verwijder de naaldkoker.
• Aanprikken met naald en naaldhouder.

• Open de verpakking van de vleugelnaald (fig 2.3) en monteer de standaardhouder (fig 2.2b) op de lueradaptor.
• Prik de patiënt aan met de vleugelnaald.

• Open de catheter verpakking en prik geselecteerde vene aan bij patiënt.
• Verwijder de geleidende naald en koppel holdex houder op catheter.
• Doe afname volgens aangevraagde analyses.

• fig 2.4

• Prik geselecteerde vene aan met een steriel lancet of neosafe naald.
• Vang de bloed druppels op met de geopende minicollect tubes (fig 2.5).

2.6. Vullen van de Venoject-tubes


2.6.1. Volgorde van afname bloedtubes

• HK-flessen dienen steeds als eerste afgenomen te worden! Belangrijk aandachtspunt is echter dat er bij het rechtstreeks afnemen van hemocultuurflessen via katheter, (cfr SOP.ORG.9 'Afname, bewaring en transport microbiologische stalen' ) voorafgaande GEEN waste tube dient genomen te worden. Een mogelijke 'verdunning' van het staal in de hemocultuurflessen door rechtstreekse aansluiting op de katheter is minimaal te beschouwen. Bovendien ook inferieur voor het opsporen van pathogenen.
• NIPT test (Nonacus tube - donker blauwe dop):
  • Afname met naald min.21G (GEEN vlindernaald)
  • Afname na EDTA tube of dummybuis
  • NIET afnemen meteen volgend op heparine, serum, citraat tube

  Bloedafname via venapunctie: standaard		Bloedafname via venapunctie: vlindernaald		Bloedafname katheter: rechtstreeks		Bloedafname katheter: via driewegskraan
  Serum		Serum [*]		Serum [**]		Weggooibuis [***]
  Citraat		Citraat		Citraat		Serum
  Heparine		Heparine		Heparine		Citraat
  EDTA		EDTA		EDTA		Heparine
  Nonacus (NIPT)		Fluor		Fluor		EDTA
  Fluor		Andere		Andere		Fluor
  Andere						Andere

Belangrijk aandachtspunt is echter dat er bij het rechtstreeks afnemen van hemocultuurflessen via katheter, (cfr SOP.ORG.9 'Afname, bewaring en transport microbiologische stalen' ) voorafgaande GEEN waste tube dient genomen te worden.

Een mogelijke 'verdunning' van het staal in de hemocultuurflessen door rechtstreekse aansluiting op de katheter is minimaal te beschouwen. Bovendien ook inferieur ten opzichte van opsporen van pathogenen.

2.6.2 Afnametechniek

• Schuif de Venoject-tube in de houder met het etiket naar onder, dit voor een goed zicht op de inhoud.
• Doorprik de stop van de tube door gebruik te maken van drie vingers (fig 2.4) (voorkomen van naaldverschuivingen):
  1. De duim op de bodem van de tube plaatsen;
  2. De wijs- en middenvinger achter de hals van de houder plaatsen.
  3. fig 2.4
• Eens er bloed in de eerste buis vloeit, kan de stuwband gelost worden en mag patiënt de vuist ontspannen.
• De tubes volledig laten vollopen (de opname stopt spontaan als het vacuümvolume is vervangen door bloed, uitz. haemoculturen).
• Nadat de tube volledig gevuld is, deze met drie vingers als volgt verwijderen (fig 2.5):
  1. De tube knellen tussen duim en middenvinger.
  2. Met de wijsvinger licht afduwen tegen de houder.
  3. fig 2.5
• Terwijl de volgende tube volloopt, de voordien afgenomen tube – uitgezonderd de serumbuis - reeds mengen (d.i. enkele keren zachtjes omdraaien – zeker niet schudden!).

• De laatst gevulde tube uit de houder nemen.
• De stuwband loslaten, verwijderen.
• De naald uit de vene trekken en de punctieplaats aandrukken met een depper; dit aandrukken moet een paar minuten volgehouden worden, zeker bij patiënten met stollingstherapie. Het aandrukken gebeurt best, indien mogelijk, door de patiënt zelf, zodat contact met lichaamsvochten vermeden wordt.
• De naald en houder integraal in afvalcontainer weggooien. Nooit recappen!
• Alle tubes – behalve de serumbuis – samen even mengen.
• De stalen identificeren. De identificatie van de afnamestalen gebeurt ná de bloedafname in het bijzijn van de patiënt. Indien de patiënt geen klevertjes bij zich heeft, worden de identificatiegegevens (naam, voornaam en geboortedatum) rechtstreeks op het etiket van het recipiënt aangebracht.
• Op het aanvraagformulier worden datum en uur van staalafname genoteerd, alsook de naam van de persoon die de bloedafname heeft uitgevoerd.
• Bij een elektronische aanvraag zal de staalnemer de monsters via cyberlab op 'afgenomen' plaatsen. Hierdoor wordt datum en uur van de afname alsook de naam van de staalnemer elektronisch ingevuld.
• Als beloning voor de kindjes kunnen prikcadeautjes gegeven worden en/of dapperheidsdiploma (labo).
  De presentjes zijn aanwezig in priklokaal 2 (voorraad ook aanwezig in stockruimte labo - 1^ste rek onderaan).
• Pas handhygiëne toe.

3. Capillaire bloedafname

Deze techniek heeft als nadeel dat het afgenomen bloed erg variabel kan zijn als gevolg van verschillen in capillaire doorbloeding, stuwing en bijmenging van weefselvocht. Deze afnamen worden enkel uitgevoerd wanneer veneuze afname moeilijk is (bv. bij kleine kinderen, extreme obesitas, geriatrie) en wanneer slechts een kleine hoeveelheid bloed vereist is.

In het ziekenhuis gebeuren capillaire afnames vooral i.g.v. POCT, o.a. bedside glucose en zeldzaam voor capillaire bloedgassen.

Voor bepaling van capillaire bloedgassen is het zinvol om, indien een goed verloop, een 2de capillair af te nemen als back-up staal. Zodoende is er voldoende staal beschikbaar, in geval van moeilijkheden (stolsel?).

3.1. Materiaal

• Handschoenen
• Ontsmettingsalcohol;
• Materiaal capillaire bloedafname: zie DOC.ORG.1: “Afnamemateriaal algemeen”;
• Kompressen, pleisters;
• Identificatiemateriaal;
• Gele afvalcontainer;

3.2. Procedure

• Handhygiëne
• Om de perifere circulatie te stimuleren, kan men de zone waar men gaat prikken door middel van wrijving plaatselijk opwarmen.
• Ontsmet de geselecteerde zone.
• Prik met een microlancet op één van volgende plaatsen:
  • Bij pasgeborenen: zijdelings van het hieltje, dit om geen benige structuren te raken;
  • Bij oudere kinderen of volwassenen: zijdelings van de vingertop omdat daar minder gevoelszenuwen liggen en de huid daar dunner is;
  • Oorlel.
• Achteraf het insteekpunt afdichten met een pleister.

4. Bloedafname via katheter

Het aantal manipulaties aan een katheter moet zo minimaal mogelijk zijn, dit om het risico op een infectie en 'sneuvelen' ervan te beperken. Daarnaast kan in geval van aanwezigheid van een infuus verdunning van het af te nemen bloed met de infuusvloeistof de uitslag van het bloedonderzoek beïnvloeden of heparinecontaminatie kan de stollingstesten vervalsen. Tenslotte is ook het risico op hemolyse bij bloedafname via een perifere katheter groter. Kies daarom alleen voor bloedafname via een katheter (perifeer, arterieel, centraal veneuze katheter of poortsysteem) wanneer bloedafname uit een vene niet mogelijk is of niet wenselijk. Hierbij mag zeker ook rekening gehouden worden met de belasting voor de patiënt.

We voorzien volgende mogelijkheden:

• Onmiddellijk na het steken van een perifere katheter kan bloed afgenomen worden voor het aankoppelen van een infuus: door gebruik laag vacuüm buizen minimalisatie hemolyse/door flush achteraf minimalisatie verstopping;
• In geval van aanwezigheid vasculair slot: door gebruik laag vacuüm buizen minimalisatie hemolyse/door flush achteraf minimalisatie verstopping;
• Indien infuus aanwezig is maar een venapunctie in de andere arm is niet wenselijk of mogelijk* kan de bloedafname via katheter plaatsvinden na stopzetten van het infuus;
• Indien een infuus aanwezig is maar een venapunctie in de andere arm is niet wenselijk of mogelijk* en de afname via katheter is niet wenselijk kan de bloedafname geschieden via venapunctie in de arm van het infuus na stopzetten van het infuus.

  *mastectomie/shunt hemodialyse/littekenweefsel/hematomen/oedeem/verlamde delen

Bloedafnames via katheter gebeuren altijd door een verpleegkundige volgens de op de verpleegdienst geldende procedure. Het laboratorium verstrekt daartoe steriel verpakte adaptors (Holdex).

Aandachtspunten om een kwalitatieve bloedafname te verkrijgen zijn:

1. Bij staalafname via katheter en een lopend infuus:

• Stuwband aanleggen na stopzetten infuus;
• Afname weggooibuis (serumtube 8ml).

• Afname van een weggooitube (serumtube 8ml), uitz. indien éérst hemoculturen dienen afgenomen te worden.

• Bij voorkeur distaal (naar de hand toe). De stuwband wordt aangelegd tussen de infuuspositie en de afnameplaats.
• Stuwband aanleggen na stopzetten infuus;
• Afname weggooibuis (serumtube 8ml).

Voor kleine kinderen of fragiele patiënten kan het van belang zijn om het juiste dode volume te kennen om iatrogene anemie te vermijden.

Indien de bloedafname met Holdex op een vers gestoken katheter gebeurt is de weggooitube niet strikt noodzakelijk aangezien er geen staalverdunning of contaminatie mogelijk is, maar men moet er rekening mee houden dat de Holdexadapter zelf een kleine dode ruimte van ongeveer 400 µL bevat waardoor de eerst afgenomen tube zich niet volledig zal vullen. Daarom moet bij gebruik van Holdex de afname van een citraattube altijd voorafgegaan worden door een serumtube. Indien geen testen hierop aangevraagd dient deze als weggooitube.

Staalafname via een katheter wordt best genoteerd op de laboratoriumaanvraag.

5. Arteriële bloedafname

Deze wordt in principe enkel uitgevoerd door geneesheren, meestal voor de bepaling van bloedgassen. Hiervoor zijn gehepariniseerde spuitjes beschikbaar.
Voor verpleegkundigen met houder van een bijzondere beroepstitel intensieve zorg en spoedgevallen, is dit een toevertrouwde geneeskundige handeling die specifiek is voorbehouden voor deze gespecialiseerde titel binnen de daartoe bestemde diensten.

6. Complicaties

6.1 Hematoom

Soms is de ontwikkeling van een hematoom niet te vermijden, doch meestal kan men dit voorkomen door nauwgezet volgende maatregelen te volgen:

• Plaats onmiddellijk na het terugtrekken van de naald een watje/kompres op de punctieplaats en druk stevig en voldoende lang na.
• Bij patiënten op anticoagulantia; extra lang nadrukken!
• Nooit de arm (laten) buigen tijdens het drukken.
  

Mocht de patiënt toch het bewustzijn verliezen, neem dan volgende maatregelen:

• Stel de patiënt gerust;
• Zet stoel achterover;
• Maak knellende kledij los;
• Blijf steeds bij de patiënt;
• Vraag hulp bij een collega;
• Verlucht de ruimte.

6.3 Misselijkheid - braken

Indien patiënt misselijk wordt:

• Zet patiënt zo comfortabel mogelijk;
• Vraag patiënt diep en traag adem te halen;
• Buig het hoofd van patiënt naar beneden.

• Geef de patiënt een braakzak en leg een paar handdoekjes klaar;
• Neem de nodige maatrelen ter bescherming van kledij e.d.;
• Geef de patiënt wat water om zijn mond te spoelen;
• Als de patiënt op zijn rug ligt, draai hem dan op een kant.

6.4 Littekenvorming

Littekenvorming treedt zelden op bij geoefende prikkers. Prik bij voorkeur niet steeds op dezelfde plaats.

6.5 Epileptische aanval

Stress kan aanleiding geven tot een epileptisch insult.
Wanneer er zich een epileptisch insult voordoet, neem dan volgende maatregelen:

• Onmiddellijk bloedafname onderbreken en verband aanleggen;
• Patiënt neerleggen op een bed of op de grond;
• Zorg dat patiënt zich niet kan kwetsen;
• Breng onmiddellijk arts op de hoogte.

6.6 Infectie punctieplaats

Door een zorgvuldige ontsmetting van de punctieplaats en het naleven van de hoger vermelde hygiënische maatregelen is een infectie van de punctieplaats te voorkomen.


6.7 Criteria labo voor het verwerpen van bloedstalen

• Onvolledig gevulde citraatbuis;
• Stolsel in de afname tubes met anticoagulans;
• Bloedbuis over vervaldatum;
• Twijfelachtige of geen identificatie van het staal.

7. Urinecollecties

7.1. Portie

7.1.1 Definities

Met betrekking tot het kwantitatief chemisch onderzoek op urine, onderscheiden we volgende collectietijdstippen en methodes:

• At random urine: het urinestaal wordt gecollecteerd op niet specifieke tijdstippen.
• Ochtend urine: het urinestaal wordt gecollecteerd onmiddellijk na het ontwaken.
• Getimede urine: urine wordt verzameld gedurende een bepaalde periode bv. gedurende 24 uur.
• First Void urine: het urinestaal wordt rechtstreeks in het recipiënt opgevangen.
• Midstroom urine: wanneer chemisch onderzoek gepaard gaat met bacteriologisch onderzoek is de afname van een midstroom monster vereist. Zie daarvoor de procedure onder SOP.ORG.9: “Afname, bewaring, transport microbiologische stalen”.
  

Ziekenhuisafdelingen Ambulante patiënten + externen

• Steriele beker met schroefdeksel (steriel) 125 mL - Steriele beker met schroefdeksel inclusief transfer device (125ml)
• Urine transfer device - Urinebuis gele dop
• Urinebuis gele stop

Bij ambulante patiënten instructies midstream urine doorgeven; cfr STK.ORG.67: "Afname-instructies midstream urinestaal".

Een portie urine - na opvang in een steriele beker met schroefdeksel inclusief transfer device - wordt opgetrokken in een urinebuis met gele stop.

In geval van een verblijfscatheter: via Holdex rechtstreeks in een urinebuis met gele stop. Steeds vermelden of het om een suprapubische sonde gaat.

7.2. 24-uur urinecollectie

De meeste kwantitatieve bepalingen in urine moeten op een 24-uur collectie worden uitgevoerd, voornamelijk omdat de excretie van de meeste urineconstituenten een dagritme vertoont.

Werkwijze:

1. Laat de patiënt de blaas volledig ledigen in het toilet (bv. urinelozing om 8.00 uur, de eerste urinelozing wordt dus niet gebruikt!).
2. Noteer dit tijdstip.
3. Alle urine gedurende de volgende 24 uur verzamelen (ook tijdens de nacht).
4. De laatste portie urine wordt de volgende dag verzameld op hetzelfde tijdstip waarop de collectie begon (in het voorbeeld: de laatste urine stipt om 8.00 uur de volgende morgen, 24 uur na het begin).
5. Tenzij anders aangegeven de urine bewaren bij 4 °C, ook tijdens de collectie.

8. Lumbaal vocht, sperma, niersteen, gewrichtsvocht e.a.

Hiervoor zijn steriele bekers van 60 of 125 mL met schroefdeksel beschikbaar; deze worden via magazijn D besteld.

Indien voor gewrichts-, pleura- of peritoneaalvocht een telling vereist is, wordt een EDTA-tube gebruikt om stolsels te vermijden.
Als het staal over meerdere potjes is verdeeld wordt de verdeling naar de verschillende labo's als volgt gedaan:
- Staalpotje 1 -> chemie
- Staalpotje 2 -> microbiologie
- Staalpotje 3 -> hematologie
Dit om te vermijden dat het staal gecontamineerd wordt voor microbiologische analyse.
Bij de afname op de afdeling zal de assisterende verpleegkundige de volgorde van afname op de potjes aanduiden door opeenvolgende nummering.

Voor de dienst orthopedie zijn er in kader van staalafname gewrichtsvocht afnamekits samengesteld. zie FORM.ORG.66: "Aanvraagformulier orthopedie prothese infecties: gewrichtsvochten en biopten"

Hier zijn 3 type kits beschikbaar:

• Standaard gewrichtsvocht -> staalafname bij standaard gewrichtspunctie;
• PJI (prosthetic joint infection) -> staalafname bij prothesegewricht;
• PJI (prosthetic joint infection) peroperatief -> staalafname prothesegewricht peroperatief.

9. Feces

Voor bepaling van iFOB is een kleine hoeveelheid stoelgang staal nodig.

Aandachtspunten:

- Geen staal nemen vanuit een pamper

- Bij acute diarree geen 2 opeenvolgende stalen nemen

- Ideale hoeveelheid; nootgrootte hoeveelheid staal (+/- 10g)

- Vetdossage bepaling: 24u collectie

Microbiologische analyses
Zie “Feces” in SOP.ORG.9: “Afname, bewaring, transport microbiologische stalen”.

10. Veiligheid en hygiëne

De standaard voorzorgen die nageleefd moeten worden bij het manipuleren van bloed en biologische vloeistoffen berusten op het principe dat alle bloed en biologische vloeistoffen potentieel infectiedragend zijn.

10.1. Dergelijke standaard voorzorgen zijn onder meer:

- Handhygiëne; de handen wassen/ontsmetten

- Ontblote onderarmen

- Geen ringen, armbanden en horloges

- Propere en korte nagels

- Geen kunstnagels of nagellak

- Snijdende en stekende voorwerpen met voorzichtigheid behandelen en deze onmiddellijk na gebruik in de hiervoor bedoelde container weg werpen.

- Gebruikte naalden nooit opnieuw recappen

- PBM uitrusting dragen aangepast aan de concrete omstandigheden (schort, face shield)

10.2. Doordat het Venoject-bloedafnamesysteem een gesloten systeem is waarbij het bloed direct in de bloedtubes loopt, is de kans op bloedcontact vrijwel onbestaande en wordt het risico op besmetting tot een minimum beperkt. Indien tóch direct contact met lichaamsvochten wordt verwacht: handschoenen dragen! Bij capillaire bloedafname worden er steeds handschoenen gedragen.

10.3. Bij prikaccidenten volgt men de instructies op de procedure in Infoland met betrekking tot prik- of spatongeval. Het meldingsformulier Prik-/spatongevallen in Infoland wordt ingevuld.

10.4. Besmettelijke stalen en bijbehorende aanvraagformulieren worden gemerkt met gele ronde klevertjes of gefluoresceerd voor visualisatie.

10.5. Handhygiëne: zie SOP.ORG.22: “Veiligheid en hygiëne”.

11. Bijlagen

11.1 DOC.ORG.1: “Afnamemateriaal algemeen”

11.2 DOC.ORG.2: “Praktische instructies aanvraag, staalafname, bewaring & transport”

Gerelateerde documenten

1. SOP.ORG.1: “PREANALYTISCHE PROCEDURES”
2. SOP.ORG.9: “AFNAME, BEWARING EN TRANSPORT VAN MICROBIOLOGISCHE STALEN”
3. SOP.ORG.22: “VEILIGHEID & HYGIËNE”
4. FORM.ORG.12: “AANVRAAGFORMULIER BLOED, URINE & LICHAAMSVOCHTEN”
5. FORM.ORG.19: “AANVRAAGFORMULIER MICROBIOLOGIE”
6. FORM.ORG.20: “AANVRAAGFORMULIER TOXICOLOGIE”
7. FORM.ORG.25: “AANVRAAGFORMULIER DOWNSYNDROOM”
8. FORM.ORG.27: “AANVRAAGFORMULIER SPECIALE HEMATOLOGIE”
9. FORM.ORG.28: “AANVRAAGFORMULIER SPERMAONDERZOEK”
10. FORM.ORG.66: "AANVRAAGFORMULIER 'ORTHOPEDIE PROTHESE INFECTIES: GEWRICHTSVOCHTEN EN BIOPTEN'"
11. SOP.BIO.M.22: "UITVOEREN VAN EEN BLOEDGASANALYSE"
12. STK.ORG.61: “VOLGORDE AFNAMEBUIZEN”
13. STK.ORG.67: "AFNAME-INSTRUCTIES MIDSTREAM URINESTAAL"
14. VAL.ORG.1: “VALIDATIE AFNAMEMATERIAAL GREINER”
15. Prik- of spatongeval, vervolgstappen na een prik- of spatongeval, procedure in Infoland, klik hier
16. Melding prik-/spatongeval, klik hier